Çağımızın saÄŸlık problemlerinin başında yer alan obezite, dünyayı maddi ve manevi yönden oldukça kötü etkilemektedir. Bu nedenle çözümü için yakından takip ettiÄŸimiz birçok araÅŸtırma ve çalışmalar yapılmıştır. Peki D vitaminin bu konuda bize fayda saÄŸlayacağını düÅŸünmüÅŸ müydünüz?
Konuya geçmeden ilk baÅŸta D vitaminin biraz tanıyalım isterseniz. BildiÄŸiniz üzere optimum saÄŸlığımız korumamız için bütün besin ve besin öÄŸelerini yeterli ve dengeli düzeyde almamız gerekmektedir. Ä°ÅŸe D vitaminin kaynakları ile baÅŸlamak gerekirsek, diÄŸer vitaminlerin aksine D vitamini besinlerde az miktarda bulunmaktadır ve güneÅŸ ışınların varlığında derimizde üretilmektedir. Besinlerdeki ana kaynakları ise yaÄŸlı balıklar, yumurta ve ette bulunmaktadır. Bununla birlikte özellikle güneÅŸ ışığında daha az yararlanan ülkelerde besinleri D vitamini ile zenginleÅŸtirerek eksikliÄŸi giderilmeye çalışmaktadır.
D vitaminin vücuttaki görevlerine baktığımız zaman ise immun fonksiyonumuzu düzenlemede, kemik saÄŸlığımızı korumada, hücrelerin saÄŸlıklı olarak bölünmesinde ve yaÅŸamsal faaliyetlerini sürdürmesinde etkili olduÄŸunu görmekteyiz. Bu özelliklerin yanında obezitenin önüne geçmemizde yardımcı olabilecek bir fonksiyonu ise insulin direncinin oluÅŸumunu azalttığı saptanmıştır. Daha detaylı açıklarsak bizim vücudumuzdaki denge içerisinde glukozun (kan ÅŸekeri olarak bilinen) vücudumuzdaki gerekli organlara taşınmasına yardımcı olan, fazlasını yaÄŸa dönüÅŸtüren ve bu dengenin saÄŸlanması görevi insuline aittir. EÄŸer herhangi bir bireyde insulinde direnç oluÅŸursa vücutta insulinin etkinliÄŸi glukoza karşı azalır ve dokular daha az enerji harcamaya baÅŸlar (dokulara harcaması için yeterli miktarda glukoz taşınmamasından). Sonuç olarak vücuda alınan enerji ile harcanan enerji arasındaki dengesizlik obeziteye neden olabilir.
Uzman Diyetisyenlerce yapılan bazı bilimsel çalışmalara deÄŸinecek olursak;
- D vitamini eksikliÄŸi olan ve olmayan 2 grup arasında metabolik sendrom açısından risk olup olmadığı karşılaÅŸtırılmış ve sonuçta D vitaminin eksikliÄŸi olan bireylerde bu rsik daha yüksek bulunmuÅŸ.
- Yapılan baÅŸka bir çalışmada ise D vitaminin vücutta insulin salınımını düzenlemede yardımcı olduÄŸu vurgulanmış.
- BaÅŸka bir çalışmada ise norma insulin salınımı için D viatminin elzem olduÄŸu belirtilmiÅŸ.
- Gestasyonel diyabet olarak adlandırdığımız hamilelikte diyabettin D vitaminin normal düzeylerde olması önleyebilici etki gösterebileceÄŸi belirtilmiÅŸtir.
- Ä°nsan üzerinde yapılan çalışmalarda D vitaminin yetersiz alımı, insulin duyarlılık oranı düÅŸürdüÄŸü, metabolik sendrom riskini ve tip 2 diyabet( ÅŸeker hastalığı) riskini artırdığı saptanmıştır.
Özetlemek gerekirse; D vitamin yeterli alınması kronik hastalıklardan (obezite, diyabet, metabolik sendrom) korumaktadır. Yeterli D vitamini ise; 15 dakika yüz, baÅŸ, omuzun güneÅŸ görmesi ile saÄŸlayabiliriz. Bu düzeyde güneÅŸ ışınlarından yararlanmayan bireylerin doktor kontrolünde durumlarına göre 400-1000IU D vitamini suplementi almaları gerekebilir. D vitaminin fazlasının da toksik etki yaratabileceÄŸinden bunun kesinlikle doktorun gerekli gördüÄŸü koÅŸullarda alınması gerektiÄŸi unutulmamalıdır.
Bol güneÅŸli, saÄŸlıklı günler
Nebahat Keskin
Uzman Diyetisyen / Ankara